Spreiden bij P2P-lenen: leningen, leninggevers, landen en platforms

Waarom spreiden werkt

Bij P2P-lenen draag jij als investeerder het risico dat een lening niet, te laat of maar deels wordt terugbetaald. Dat risico verdwijnt niet door te spreiden, maar de impact van één tegenvaller wordt kleiner naarmate je over meer onafhankelijke leningen verdeelt. Gaat één lening in de problemen, dan raakt dat bij een klein deel van je totale inleg een klein deel van je geld, in plaats van een groot deel ervan. Spreiden maakt het risico per lening zelf niet kleiner: het voorkomt dat één tegenvaller je hele resultaat bepaalt.

Dat werkt alleen als de leningen waarover je spreidt ook echt onafhankelijk van elkaar zijn. Tien leningen van dezelfde leninggever, in dezelfde sector, in hetzelfde land, lopen voor een flink deel hetzelfde risico: gaat het mis bij die leninggever of in die sector, dan worden ze mogelijk allemaal tegelijk geraakt. Spreiden heeft daarom pas echt effect als je niet alleen over meer leningen spreidt, maar ook over de kenmerken die ervoor zorgen dat leningen los van elkaar kunnen gaan.

Spreiden over leningen

De eerste en meest voor de hand liggende laag is spreiden over losse leningen. Stop je inleg in slechts een paar leningen, dan bepaalt de uitkomst van elk van die leningen een groot deel van je resultaat. Verdeel je dezelfde inleg over veel meer leningen, dan telt de wanbetaling van één lening nog maar voor een klein stukje mee. De meeste platforms maken dit praktisch haalbaar: automatisch beleggen verdeelt je saldo zelf over opeenvolgende leningen die aan jouw criteria voldoen, zodat je niet handmatig tientallen kleine bedragen hoeft toe te wijzen.

Spreiden over leninggevers en sectoren

Platforms als Mintos werken met een marktplaatsmodel. Een leninggever, de partij die de lening aan de eindklant verstrekt, brengt leningen aan die jij via het platform financiert; het platform zelf verstrekt de lening niet. Spreid je alleen over veel leningen van één en dezelfde leninggever, dan loop je nog steeds een geconcentreerd risico: gaat het mis bij die leninggever, bijvoorbeeld door slecht beheer of financiële problemen, dan kan dat een groot deel van je leningen tegelijk raken, ook als het met de onderliggende leners op zich goed gaat.

De toezichthouder AFM wijst hier concreet op: stop niet al je geld in één project, bedrijf of sector, omdat spreiden je risico verkleint. Vertaald naar P2P-lenen betekent dat: verdeel je inleg over meerdere leninggevers en, waar mogelijk, over leningen uit verschillende sectoren, zoals consumptief krediet, zakelijk krediet of vastgoedfinanciering. Een tegenvaller die één bedrijf of één sector treft, raakt dan niet automatisch je volledige portefeuille.

Spreiden over landen

Leninggevers en leners zijn vaak aan een bepaald land gebonden, en de economische omstandigheden en regelgeving in dat land beïnvloeden hoe waarschijnlijk wanbetaling is. Beleg je uitsluitend in leningen uit één land, dan ben je extra gevoelig voor wat daar specifiek misgaat, een economische terugval, een verandering in regelgeving of problemen bij lokale leninggevers. Spreiden over meerdere landen maakt je portefeuille minder afhankelijk van de situatie in één economie. Veel platforms die internationaal actief zijn, zoals Mintos of PeerBerry, bieden dit vanzelf: je kunt er zelf voor kiezen om leningen uit verschillende landen te combineren in plaats van je te beperken tot één markt.

Spreiden over platforms

Naast het risico van een individuele lening of leninggever loop je platformrisico: het risico dat het platform waarmee je belegt zelf stopt, in de problemen komt of anderszins niet meer goed functioneert. Dat risico raakt in principe al je leningen op dat platform tegelijk, hoe goed je daarbinnen ook over leningen, leninggevers en landen hebt gespreid. Beleg je via meerdere platforms, dan is een probleem bij één platform niet meteen een probleem voor je hele portefeuille.

Spreiden over platforms betekent niet dat overal een klein beetje beleggen op zichzelf al bescherming biedt. Een platform zonder vergunning staat niet onder toezicht van de AFM: wat daar met de inleg gebeurt, is dan niet via het register van de toezichthouder te verifiëren, hoe aantrekkelijk de voorwaarden ook klinken. Zo’n platform telt niet mee als spreiding, want het voegt geen gecontroleerd alternatief toe naast de platforms die wel vergund zijn.

Hoeveel spreiding is genoeg

Er bestaat geen vast getal voor hoeveel leningen, leninggevers of platforms “genoeg” zijn: dat hangt af van hoeveel je belegt en hoeveel moeite je in opvolging wilt steken. Een paar duizend euro verdeeld over een handvol leningen biedt in de praktijk weinig bescherming, omdat elke lening nog een groot deel van het resultaat bepaalt. Hetzelfde bedrag verdeeld over tientallen of honderden leningen, bij verschillende leninggevers en in verschillende sectoren en landen, zorgt ervoor dat een individuele tegenvaller nauwelijks nog opvalt in je totaalresultaat.

Belangrijker dan een precies aantal platforms of leningen is dus of de inleg op dit moment geconcentreerd is bij één leninggever, één sector, één land of één platform. Bij zo’n concentratie bepaalt dat ene kenmerk een groot deel van het resultaat, terwijl een extra lening op hetzelfde platform daar weinig aan verandert.