Risico's bij P2P-lenen: wanbetaling, platform en buyback

Het risico dat je als leninggever draagt

Als je via een platform in leningen belegt, ben je kredietverstrekker. Dat betekent dat het risico dat een lener niet, te laat of maar deels terugbetaalt, bij jou ligt, niet bij het platform. Een platform brengt leninggevers en leners samen, beoordeelt aanvragen en int betalingen, maar neemt het kredietrisico zelf niet over. Wanbetaling is dus geen uitzondering waar je op moet hopen dat die niet gebeurt: het is een vast onderdeel van dit type beleggen, en elke lening die je kiest draagt dat risico in meer of mindere mate.

Een vergund platform moet jaarlijks bekendmaken bij hoeveel van zijn projecten of leningen zich betalingsproblemen voordoen. Dat percentage wanbetaling geeft je een beeld van hoe vaak het misgaat bij een platform, maar zegt niets over de individuele lening waarin jij belegt: een gemiddeld laag percentage sluit niet uit dat juist jouw lening in de problemen komt.

Wat een buyback-garantie wel en niet dekt

Veel platforms bieden een buyback-regeling aan: zodra een lener een bepaalde periode niet betaalt, koopt een kredietverstrekker de vordering van jou terug, zodat jij je inleg en meestal ook de opgebouwde rente terugkrijgt. Dat klinkt als een vangnet, en in de praktijk werkt het ook vaak als zodanig bij een tijdelijke betalingsachterstand. Maar een buyback-regeling is een contractuele afspraak tussen het platform en die kredietverstrekker, geen garantie in de juridische zin en geen verzekering.

Het verschil wordt zichtbaar zodra het misgaat bij de partij die moet terugkopen. Gaat die kredietverstrekker zelf failliet of raakt hij in financiële problemen, dan is er niemand meer die de buyback kan uitvoeren, en sta je alsnog met het kredietrisico dat de regeling juist leek weg te nemen. Een buyback dekt dus het scenario waarin één lener in gebreke blijft terwijl de kredietverstrekker erachter gezond is; ze dekt niet het scenario waarin die kredietverstrekker zelf omvalt, en ze dekt al helemaal niet het risico dat het platform waarmee je zaken doet zelf stopt. Lees daarom altijd na wie precies de buyback-verplichting draagt en onder welke voorwaarden, in plaats van te vertrouwen op het label “buyback-garantie” op zich.

Platformrisico: wat als het platform zelf omvalt

Los van het risico op een individuele lening loop je platformrisico: het risico dat het platform waarmee je belegt, stopt, failliet gaat of anderszins niet meer kan functioneren. Geld dat je bij een P2P-platform hebt uitstaan, valt niet onder het depositogarantiestelsel of het beleggerscompensatiestelsel. Die stelsels beschermen spaargeld bij een bank en bepaalde beleggingen bij een vergunde beleggingsonderneming, maar niet een uitstaande lening bij een crowdlendingplatform. Gaat een platform onderuit, dan sta je als schuldeiser in de rij, zonder de bescherming die je bij een bank wel zou hebben.

Na een investering via een vergund platform heb je overigens wel vier dagen bedenktijd waarin je jouw investering kosteloos kunt terugtrekken. Dat is een consumentenbescherming op het moment van instappen, geen bescherming tegen wat er later met je lening of het platform gebeurt.

Wat een vergunning wel en niet zegt

Een platform met een vergunning oogt betrouwbaarder dan een platform zonder, en terecht: vergunde platforms moeten aan regels voldoen over onder meer transparantie, klachtafhandeling en het informeren van beleggers. Maar een vergunning is geen garantie. Ook bij een vergund platform kan een investering mislukken, en gaat een project failliet, dan betekent dat niet automatisch dat het platform iets fout heeft gedaan. De toezichthouder controleert of een platform zich aan de regels houdt, niet of een individueel project of een individuele lener betrouwbaar is. Een vergunning zegt dus iets over het kader waarbinnen een platform moet opereren, niets over het risico van de leningen die het aanbiedt.

Binnen de regels rond crowdfunding moet een platform een niet-professionele belegger bovendien eerst een kennistest laten afleggen en een inschatting laten maken van hoeveel verlies die kan dragen, voordat die kan investeren. En voor elke aanbieding moet een informatieblad beschikbaar zijn met de essentiële beleggingsinformatie, opgesteld door de partij die het geld ophaalt en verstrekt via het platform. Lees dat blad: het is de plek waar risico’s per aanbieding worden toegelicht, specifieker dan wat een platform in zijn algemene voorwaarden of marketingtekst zegt.

Hoe je hiermee omgaat

Geen van deze beschermingen, de bedenktijd, de vergunning, de kennistest, het informatieblad of een buyback-regeling, verandert het feit dat je hoofdsom kunt verliezen. Ze verkleinen risico’s op specifieke momenten of leggen verplichtingen op aan een platform, maar ze nemen het kredietrisico van een lening niet van je over. Een platform als Mintos of Estateguru laat zien dat een buyback-regeling en een vergunning naast elkaar kunnen bestaan zonder dat een van beide het onderliggende risico wegneemt: ze zijn een voorbeeld van hoe dat eruitziet, geen aanbeveling.

Wat wel helpt, is zelf nagaan wat een buyback-regeling in de voorwaarden van een platform precies dekt en wie de verplichting draagt, het jaarlijkse wanbetalingspercentage van een platform bekijken als signaal, niet als garantie, en je inleg spreiden over genoeg leningen, leners en eventueel platforms zodat één tegenvaller niet onevenredig zwaar weegt. Zo behandel je een buyback-regeling en een vergunning voor wat ze zijn: een stuk minder onzekerheid, geen garantie dat je geld terugkomt.